Garvard Universiteti psixologi — Hovard Gardner, oʻquvchilarimizdagi qobiliyatni aniqlashga yordam beruvchi 8 xil intellektni oʻz kitobida keltiradi:
1. Koʻrish intellekti.
Bu turdagi oʻquvchilar — video, rasm va koʻrgazmali darsni yaxshiroq ilgʻab olishadi.
Vizual intellektga ega odamlar:
• Mozaikalarni birlashtirishni xush koʻradi
• Rasmlar, grafiklar va diagrammalarni yaxshi talqin qiladi
• Rasm chizish va tasviriy sanʼatdan zavqlanadi
• Shakllarni osongina tanib oladi.
Mos kasblar: Arxitektor, Rassom, Muhandis.
2. Lingvistik-verbal intellekt
Bu turdagi odamlar yozganda ham, gapirganda ham soʻzlardan yaxshi foydalana oladilar. Ular odatda hikoyalar yozish, maʼlumotni yodlash va oʻqishda ilgʻordirlar.
Xususiyatlari:
• Yozma va ogʻzaki maʼlumotlarni eslab qoladi
• Oʻqish va yozishdan zavqlanadi
• Debat qilish yoki insonlarni ishontirishda aʼlo
• Biror narsani yaxshi tushuntira oladi
• Hazildan mohirona foydalana oladi.
Mos kasblar: Yozuvchi, jurnalist, huquqshunos, advokat, oʻqituvchi.
3. Mantiqiy-matematik intellekt
Mantiqiy-matematik intellektga ega boʻlgan odamlar fikr yuritish, algoritmlarni anglash va muammolarni mantiqiy tahlil qilishda kuchlidirlar.
Mantiqiy-matematik aqlga ega odamlar:
• Muammolarni hal qilishda kuchli
• Mavhum gʻoyalar haqida oʻylashdan zavqlanadi
• Ilmiy tajribalar oʻtkazishni sevadi
• Murakkab hisob-kitoblarni yecha oladi
Mos kasblar: Olimlik, matematik, kompyuter dasturchisi, muhandis, buxgalter.
4. Tana-kinestetik intellekti
Bu turdagi intellektga ega boʻlganlar tana harakatini va jismoniy nazoratni qoyillatadilar. Ular odatda epchil boʻladi.
Xususiyatlari:
• Raqsga va sportga mohir
• Oʻz qoʻllari bilan narsalar yaratishdan zavqlanadi
• Tanasini ajoyib harakatlantira oladi
• Eshitish yoki koʻrishdan koʻra, bajarish orqali eslab qoladi
Mos kasblar: Hunarmand, raqqos/raqqosa, quruvchi, jarroh, haykaltarosh.
5. Musiqiy intellekt
Kuchli musiqiy intellektga ega odamlar ritmlar va tovushlar bilan yaxshi ishlaydi.
Bu turdagi odamlar:
• Qoʻshiq aytish va musiqa asboblarini chalishdan zavqlanadi
• Musiqiy ohanglarni osongina tanib oladi
• Qoʻshiqlarni tez yodlab qoladi
• Musiqiy tuzilish, ritm va notalar haqida boy tushunchaga ega boʻladi
Mos kasblar: Musiqachi, bastakor, ashulachi, musiqa oʻqituvchisi, dirijyor
6. Shaxslararo intellekt
Shaxslararo intellektga ega boʻlganlar — boshqa odamlarni tushunish va muloqot qilishda talantli. Bu odamlar — atrofdagilarning his-tuygʻu, motiv, istak va niyatlarini tushunishda mohir.
Shaxslararo intellektga ega odamlar:
• Yaxshi muloqot qila oladi
• Ogʻzaki boʻlmagan muloqotda ham malakali
• Vaziyatlarga turli nuqtai nazardan qaray oladi
• Boshqalar bilan ijobiy munosabatlar oʻrnata oladi
• Jamoa ichidagi nizolarni hal qila oladi
Mos kasblar: Psixolog, faylasuf, maslahatchi, sotuvchi, siyosatchi
7. Intrapersonal — ichki intellekt
Intrapersonal intellektga ega boʻlgan odamlar oʻzlarining hissiy holatlari, his-tuygʻulari va motivatsiyalarini yaxshi anglashadi. Ular oʻz-oʻzini mulohaza qilish va tahlil qilish, boshqalar bilan munosabatlarni oʻrganish va shaxsiy kuchli tomonlarini baholashdan zavqlanishadi.
Xususiyatlari
• Oʻzlarining kuchli va zaif tomonlarini yaxshi analiz qila olishadi
• Nazariya va gʻoyalarni tahlil qilishdan zavqlanadi
• Oʻz-oʻzini anglash qobiliyatiga ega boʻladi
• Ichki motiv, his tuygʻularining asoslarini tushunadi.
Mos kasblar: Faylasuf, yozuvchi, nazariyotchi, olim
8. Tabiatshunos intellekt
Bu turdagi shaxslar tabiatni parvarish qilish, atrof-muhit va boshqa turlarni oʻrganishga qiziqadi.
Xususiyatlari
• Botanika, biologiya va zoologiya kabi fanlarga qiziqadi
• Maʼlumotlarni osongina toifalarga ajratib chiqa oladi
• Bogʻdorchilik, piyoda sayr qilish va ochiq havoda yurishdan zavqlanadi
• Tabiat bilan aloqasi boʻlmagan notanish mavzularni oʻrganishni yoqtirmaydi
Mos kasblar: Biolog, tabiatni muhofaza qiluvchi, bogʻbon, fermer
Siz oʻzingizni qanday intellekt sohibi deb oʻylaysiz? Yozib qoldiring.
Postni hoziroq yaqinlaringizga ulashing