Hozir oʻrganamiz!

Oʻquvchilarning xulq-atvorini oʻrganish bilan shugʻullanuvchi mutaxassislar — Meyns va Robinson quyidagi xulosaga kelishgan:

Agar oʻqituvchilar oʻquvchilarga koʻrsatma berishda maxsus formuladan foydalansa, buzgʻunchi xatti-harakatlar 2 barobargacha kamayishi mumkin.

Qanday formula?

“A” ni bajarsang → “B” sodir boʻladi formulasi.

Yaʼni:

«Sen … qilganingda» (xatti-harakatni aytish)

→ «… bu sodir boʻladi» (oʻsha xatti-harakatning oqibatini aytish)

Misollar

❌ “Ahmad, shovqin qilishni bas qil.”

✅ “Ahmad, sen shovqin qilganingda boshqalar chalgʻiydi. Iltimos, baqirmasdan ish bilan shugʻullan.”

❌ “Pastroq gapir!”

✅ “Sherzod, sen javobni baland ovozda aytganingda, boshqalar fikrini ayta olmay qoladi. Iltimos, navbatingni kut.”

❌ “Chalgʻima!”

✅ “Nigora, sen derezaga qarab xayol sursang, topshiriqni tugata olmaysan. Iltimos, ishga eʼtibor qarat.”

Nega bu usul ish beradi?

Asosiy sabab — shaxssizlantirish (depersonalizing).

Bu usulda tanqid shaxsga emas, balki xatti-harakatga qaratilgan boʻladi.

Oʻquvchi:

• “Men yomonman” deb emas,

• “Men qilgan ish toʻgʻri emas” deb qabul qiladi.

Natijada u oʻzini himoya qilish yoki bahslashish oʻrniga, xatti-harakatini oʻzgartirishga moyil boʻladi.

Bu yondashuv sinfda sogʻlom muhitni shakllantirish va intizomni saqlashda amaliy va samarali vosita hisoblanadi.

Postni ustozlarga yuboring!